Co to jest Teenia i jak działa?

Teenia łączy etynyloestradiol (estrogen) oraz drospirenon (progestagen). Działa trójtorowo: hamuje owulację, zagęszcza śluz szyjkowy (utrudnia migrację plemników) oraz modyfikuje endometrium, co zmniejsza ryzyko implantacji. Drospirenon wykazuje ponadto słabe działanie przeciwandrogenne i przeciwmineralokortykosteroidowe, co u części pacjentek może ograniczać wahania retencji wody i wpływać na objawy skórne.

Skład, postać i substancje pomocnicze

Skład na 1 tabletkę: drospirenon 3 mg + etynyloestradiol 0,02 mg. Substancje pomocnicze o znanym działaniu: laktoza jednowodna ~48,53 mg oraz lecytyna sojowa ~0,070 mg. Tabletki są białe lub prawie białe, okrągłe (ok. 6 mm), obustronnie wypukłe, z wytłoczeniem „G73”. Opakowanie zawiera 21 tabletek aktywnych.

Ważne: ze względu na obecność lecytyny sojowej nie stosować u osób z uczuleniem na soję lub orzeszki ziemne. Zawartość laktozy jest istotna przy rzadkich wrodzonych zaburzeniach tolerancji cukrów.

Wskazania do stosowania

Antykoncepcja doustna. Decyzja o przepisaniu powinna uwzględniać indywidualny profil ryzyka (zwłaszcza żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej – VTE) i porównanie z innymi złożonymi metodami.

Dawkowanie i schemat 21+7

Przyjmuj 1 tabletkę na dobę o stałej porze przez 21 kolejnych dni, popijając wodą. Następnie wykonaj 7-dniową przerwę bez tabletek. Krwawienie z odstawienia zwykle rozpoczyna się 2–3. dnia przerwy i może trwać do początku kolejnego blistra. Nowe opakowanie rozpocznij po pełnych 7 dniach przerwy, niezależnie od krwawienia.

Wskazówka: codzienny alarm w telefonie zdecydowanie zmniejsza ryzyko pominięć i plamień adaptacyjnych w pierwszych cyklach.

Rozpoczęcie stosowania i zmiana z innych metod

Jeśli wcześniej nie stosowano antykoncepcji hormonalnej

Rozpocznij w 1. dniu cyklu (pierwszy dzień miesiączki) – ochrona natychmiastowa. Start 2.–5. dnia wymaga metody barierowej przez pierwsze 7 dni pierwszego cyklu.

Zmiana ze złożonego środka (tabletki, krążek dopochwowy, plaster)

Zacznij dzień po ostatniej aktywnej tabletce poprzedniego preparatu; najpóźniej – po zwyczajowej przerwie lub po tabletkach placebo. W przypadku krążka/plastra – w dniu ich usunięcia (najpóźniej w planowym dniu kolejnej aplikacji).

Zmiana z metody progestagenowej (POP, iniekcja, implant, IUS)

Z minitabletki – w dowolnym dniu; z implantu/IUS – w dniu usunięcia; z iniekcji – w dniu kolejnej dawki. We wszystkich wariantach stosuj dodatkową metodę barierową przez pierwsze 7 dni.

Po poronieniu / po porodzie

  • Po poronieniu w I trymestrze: można rozpocząć natychmiast – bez dodatkowej ochrony.
  • Po porodzie lub poronieniu w II trymestrze: rozpocznij 21.–28. dnia; przy późniejszym starcie stosuj barierę przez 7 dni. Jeśli wcześniej było współżycie, wyklucz ciążę lub poczekaj na pierwszą miesiączkę.

Pominięte tabletki – próg 12 godzin (tydzień 1/2/3)

Zasada ogólna: (1) przerwa bez hormonów nie może przekroczyć 7 dni; (2) potrzeba 7 dni nieprzerwanego przyjmowania, by przywrócić pełne zahamowanie osi HPO.

  • Spóźnienie < 12 h: ochrona utrzymana. Weź tabletkę jak najszybciej i kontynuuj o stałej porze.
  • Spóźnienie ≥ 12 h: weź ostatnią pominiętą (możesz 2 naraz), kontynuuj i postępuj wg tygodnia:
    • Tydzień 1: bariera 7 dni; jeżeli było współżycie w ostatnich 7 dniach – rozważ ryzyko ciąży.
    • Tydzień 2: jeśli poprzednie 7 dni było bezbłędne, bariera zwykle niepotrzebna; jeśli pominięto >1 tabletkę – bariera 7 dni.
    • Tydzień 3: Opcja A – weź ostatnią pominiętą i pomiń przerwę (od razu rozpocznij nowy blister); Opcja B – przerwij tabletki i zrób przerwę ≤7 dni (wliczając dzień pominięcia), potem zacznij nowy blister.

Jeżeli po pomyłkach nie wystąpi krwawienie w pierwszej przerwie – wyklucz ciążę przed kontynuacją.

Wymioty, biegunka i wchłanianie

Wymioty do 3–4 godzin po tabletce lub ciężka biegunka mogą obniżyć wchłanianie. W takiej sytuacji przyjmij dodatkową tabletkę jak najszybciej (najlepiej do 12 godzin od zwykłej pory). Gdy minęło więcej – postępuj jak przy pominięciu. Aby nie zaburzyć rytmu, dodatkową dawkę można wziąć z zapasowego blistra.

Opóźnianie/przesuwanie krwawienia

UWAGA: Poniższe czynności nie są zalecane i przed podjęciem takich decyzji należy zachować szczególną ostrożność oraz skonsultować się z lekarzem!

  • Chcąc opóźnić krwawienie z odstawienia, rozpocznij kolejny blister bez przerwy. Wydłużenie cyklu może powodować plamienia/krwawienia śródcykliczne. Aby zmienić dzień tygodnia krwawienia – skróć przerwę (nigdy nie wydłużaj jej ponad 7 dni).

Przeciwwskazania

  • Nadwrażliwość na składniki leku; uczulenie na soję lub orzeszki ziemne (z uwagi na lecytynę sojową).
  • VTE czynna/przebyta (DVT/PE), trombofilie (np. czynnik V Leiden, niedobory ATIII/białka C/S), rozległy zabieg z długim unieruchomieniem, wysokie łączne ryzyko VTE.
  • ATE czynne/przebyte (zawał, udar/TIA), migrena z aurą, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, ciężkie nadciśnienie, ciężka dyslipoproteinemia, hiperhomocysteinemia.
  • Ciężka/ostra niewydolność nerek, ciężka choroba wątroby do normalizacji, guzy wątroby.
  • Nowotwory hormonozależne (piersi, narządy płciowe) obecnie lub w wywiadzie; krwawienia z dróg rodnych o nieustalonej etiologii.
  • Ciąża lub podejrzenie ciąży.
  • Jednoczesne terapie WZW C zawierające etynyloestradiol (ombitaswir/parytaprewir/rytonawir ± dazabuwir; glekaprewir/pibrentaswir; sofosbuwir/welpataswir/woksylaprewir) – przeciwwskazane.

Ostrzeżenia i środki ostrożności (VTE/ATE, nastrój, potas)

Złożone tabletki antykoncepcyjne zwiększają ryzyko VTE względem niestosowania; jest ono najwyższe w 1. roku i przy wznowieniu po przerwie ≥4 tygodni. Dla preparatów z drospirenonem szacuje się ok. 9–12 przypadków VTE/10 000 kobiet/rok (dla COC z lewonorgestrelem ok. 5–7/10 000; u niestosujących ok. 2/10 000). VTE bywa śmiertelna (1–2%).

  • Czynniki ryzyka VTE: wiek >35 lat, palenie, BMI>30, dodatni wywiad rodzinny (<50 r.ż.), długotrwałe unieruchomienie/zabieg (odstawić COC ≥4 tyg. przed), IBD (Crohn/WZJG), SLE, HUS, nowotwory, niedokrwistość sierpowata, okres poporodowy, długie loty (>4 h).
  • Czynniki ryzyka ATE: palenie, nadciśnienie, dyslipidemia, cukrzyca, wady zastawkowe, migotanie przedsionków, migrena z aurą.
  • Objawy alarmowe: jednostronny obrzęk/ból kończyny, nagła duszność/krwioplucie, ból w klatce piersiowej, nagłe zaburzenia mowy/widzenia/równowagi, silny ból głowy, omdlenie, nagła utrata widzenia – pilna pomoc medyczna.
  • Nastrój: możliwe obniżenie nastroju/depresja (rzadko myśli samobójcze) – w razie objawów skontaktuj się z lekarzem.
  • Ostuda: przy skłonności do przebarwień ogranicz ekspozycję na słońce/UV.
  • Drospirenon a potas: z uwagi na działanie przeciwmineralokortykosteroidowe zachowaj ostrożność przy lekach zwiększających potas (np. spironolakton, eplerenon, inhibitory ACE, sartany, leki oszczędzające potas, niektóre NLPZ); u pacjentek z zaburzeniami nerek lek jest przeciwwskazany.
  • Brak ochrony przed STI/HIV: stosuj prezerwatywy w sytuacjach ryzyka.

Interakcje lekowe i ziołowe

Induktory enzymów mogą osłabiać skuteczność i powodować krwawienia śródcykliczne: m.in. niektóre leki p/padaczkowe (prymidon, fenytoina, barbiturany, karbamazepina, okskarbazepina, topiramat, felbamat), ryfampicyna/ryfabutyna, gryzeofulwina, bosentan oraz ziele dziurawca. Zwiększona perystaltyka (np. po metoklopramidzie) może dodatkowo zmniejszać wchłanianie. Zasada: stosuj metodę barierową w trakcie i 28 dni po terapii indukującej.

Terapie WZW C zawierające etynyloestradiol – przeciwwskazane (ryzyko wzrostu ALT). Zawsze informuj lekarza o wszystkich lekach i suplementach, w tym ziołowych.

Wpływ COC na inne leki: możliwy wzrost stężeń cyklosporyny, teofiliny, kortykosteroidów oraz spadek stężeń lamotryginy (ryzyko częstszych napadów). W razie wątpliwości konieczna jest konsultacja lekarsko-farmaceutyczna.

Ciąża, karmienie piersią, płodność

Ciąża: lek przeciwwskazany. W razie podejrzenia ciąży przerwij przyjmowanie i skontaktuj się z lekarzem.

Karmienie piersią: złożone tabletki mogą zmniejszać ilość i zmieniać skład mleka – w laktacji zwykle niezalecane; preferuj metody progestagenowe/niehormonalne.

Płodność po odstawieniu: zazwyczaj wraca szybko; możliwe przejściowe nieregularności cyklu.

Możliwe działania niepożądane

Poważne (rzadkie): VTE/ATE (DVT/PE, zawał, udar/TIA), zaburzenia czynności wątroby, guzy wątroby, zakrzepica naczyń siatkówki (nagłe zaburzenia/utrata widzenia), ciężkie reakcje skórne. W przypadku objawów alarmowych – natychmiastowa pomoc medyczna.

Częstsze: ból głowy/migrena, nudności, bóle brzucha, wzdęcia, plamienia/krwawienia śródcykliczne lub brak krwawienia, tkliwość piersi, zmiany nastroju (w tym depresja), zmiany libido, zatrzymanie wody/wahania masy ciała, trądzik, upławy.

Przedawkowanie: zwykle powoduje nudności, wymioty i niewielkie krwawienie – leczenie objawowe.

Adaptacja: wiele dolegliwości ma charakter przejściowy i ustępuje po 2–3 cyklach. Jeśli utrzymują się lub są nasilone – skonsultuj zmianę metody.

Wskazówki praktyczne i przechowywanie

Przechowywanie: w miejscu niewidocznym i niedostępnym dla dzieci, w oryginalnym opakowaniu; brak szczególnych wymagań temperaturowych. Utylizacja: nie wyrzucaj do kanalizacji – oddaj niepotrzebne leki do apteki (ochrona środowiska).

Kontrole: przed przepisaniem – wywiad, pomiar ciśnienia, ocena czynników ryzyka VTE/ATE, chorób wątroby i interakcji (także zioła). COC mogą nieznacznie zmieniać niektóre parametry laboratoryjne (enzymy wątrobowe/tarczycowe, białka nośnikowe, lipidy, krzepnięcie) – zwykle bez istotnych konsekwencji klinicznych.

Codzienna praktyka: trzymaj się stałej pory, pamiętaj o próg 12 h, zasadach przy wymiotach/biegunce, nie chroni przed STI/HIV – w sytuacjach ryzyka używaj prezerwatyw.

Dla kogo jest Teenia? Kwalifikacja

Teenia może być odpowiednia dla dorosłych pacjentek bez przeciwwskazań do estrogenów, które oczekują skutecznej, odwracalnej antykoncepcji. Lekarz w kwalifikacji uwzględni m.in.: wiek (>35 lat), palenie, BMI, wywiad osobisty/rodzinny VTE/ATE, ciśnienie tętnicze, profil lipidowy, cukrzycę (szczególnie z powikłaniami), choroby wątroby/pęcherzyka żółciowego, IBD, SLE, planowane zabiegi oraz potencjalne interakcje (leki p/padaczkowe, ARV/HCV, ziele dziurawca).

Jak uzyskać e-receptę na tabletki Teenia w NetMedika?

  • Podczas konsultacji online w NetMedika lekarz może wystawić e-receptę na tabletki Teenia, jeśli uzna, że ten preparat jest dla Ciebie odpowiedni.
  • Jak znaleźć lek w formularzu. W formularzu e-recepty wybierz „Chcę wybrać lek” i wpisz „Teenia”. Przy nazwie preparatu zobaczysz moc 3 mg + 0,02 mg.
  • Formularz pokazuje opakowanie zawierające 21 tabletek. Wskaż liczbę opakowań i kliknij „Dodaj lek do konsultacji”. Jeśli chcesz omówić dobór metody, możesz zacząć od opcji „Niech zdecyduje lekarz”.
  • Co wpisać w wywiadzie. W formularzu podaj przyjmowane leki oraz wynik ostatniego pomiaru ciśnienia. Poinformuj lekarza m.in. o migrenie z aurą, przebytej zakrzepicy lub paleniu tytoniu.

Co dzieje się po opłaceniu. Konsultacja standardowa kosztuje 59 zł i nie wymaga założenia konta. Po opłaceniu zgłoszenie czyta lekarz. W razie pytań napisze na czacie lub zadzwoni. Decyzję i zalecenia dostaniesz e-mailem. Jeśli lekarz wystawi e-receptę, czterocyfrowy kod otrzymasz SMS-em.

Najczęściej zadawane pytania – Teenia e-recepta

Czy Teenia jest lekiem na receptę?

Tak. To złożony doustny środek antykoncepcyjny (drospirenon 3 mg + etynyloestradiol 0,02 mg), dostępny wyłącznie na receptę. „Teenia e-Recepta” jest możliwa po kwalifikacji online na NetMedika.pl.

Jaki jest schemat przyjmowania?

1 tabletka dziennie przez 21 dni, następnie 7 dni przerwy. Krwawienie z odstawienia zwykle pojawia się 2–3. dnia przerwy.

Zapomniałam tabletki – jaka jest zasada?

Próg to 12 godzin. <12 h – weź natychmiast (ochrona utrzymana). ≥12 h – weź ostatnią pominiętą (możesz 2 naraz), kontynuuj i postępuj wg zasad dla tyg. 1/2/3; często konieczna bariera przez 7 dni.

Wymioty po tabletce – co robić?

Jeśli wystąpią w ciągu 3–4 godzin od dawki, weź dodatkową tabletkę (najlepiej do 12 h od zwykłej pory). Gdy to niemożliwe – stosuj zasady jak przy pominięciu.

Najważniejsze przeciwwskazania?

Alergia na składniki (w tym soja/orzeszki ziemne), czynna/przebyta VTE/ATE, migrena z aurą, cukrzyca z powikłaniami naczyniowymi, ciężkie nadciśnienie, ciężka dyslipoproteinemia, hiperhomocysteinemia, ciężka/ostra niewydolność nerek, ciężka choroba/guzy wątroby, nowotwory hormonozależne, niewyjaśnione krwawienia, ciąża, równoległe terapie WZW C zawierające EE.

Jakie interakcje są istotne?

Induktory enzymów (np. część leków p/padaczkowych, ryfampicyna, gryzeofulwina, bosentan) i ziele dziurawca obniżają skuteczność – używaj bariery podczas i 28 dni po. COC mogą obniżać stężenie lamotryginy i zwiększać stężenia cyklosporyny/teofiliny/kortykosteroidów.

Czy Teenia zawiera laktozę?

Tak – około 48,5 mg laktozy jednowodnej w każdej tabletce.

A co z alergią na soję lub orzeszki ziemne?

Teenia zawiera lecytynę sojową – nie stosować w przypadku nadwrażliwości na soję lub orzeszki ziemne.

Czy tabletki chronią przed chorobami przenoszonymi drogą płciową?

Nie. Teenia zapobiega ciąży, ale nie chroni przed STI/HIV – w sytuacjach ryzyka stosuj prezerwatywy.

Podsumowanie

Teenia (drospirenon 3 mg + EE 0,02 mg) to niskodawkowa, jednofazowa antykoncepcja w schemacie 21+7. O bezpieczeństwie i skuteczności decydują: regularność (próg 12 godzin), właściwe postępowanie przy wymiotach/biegunce, unikanie interakcji (zwłaszcza induktorów enzymów i terapii WZW C zawierających EE) oraz rzetelna ocena ryzyka zakrzepowo-zatorowego.

Materiał ma edukacyjno-informacyjny charakter i nie zastępuje porady lekarskiej. O wystawieniu e recepty decyduje lekarz po analizie wywiadu i przeciwwskazań – lekarz może odmówić, jeśli uzna, że lek nie jest dla Ciebie bezpieczny. Jeśli masz wcześniejsze zalecenia lub wyniki badań dotyczące Twojej sprawy, możesz przekazać je lekarzowi na czacie. Powie Ci, jeśli do oceny potrzebuje dodatkowych informacji.

Źródła informacji

  • Charakterystyka produktu leczniczego: https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/medicinal-products/24881/characteristic
  • Ulotka dla Pacjenta: https://rejestry.ezdrowie.gov.pl/medicinal-products/24881/leaflet