Na ile dni opłaca się brać zwolnienie lekarskie?

Pytanie o to, na ile dni opłaca się brać zwolnienie lekarskie, wynika zazwyczaj z troski o zachowanie płynności finansowej w trakcie choroby. Polskie prawo pracy oraz ustawa zasiłkowa tworzą skomplikowany system, w którym ostateczna kwota przelewu zależy od wielu zmiennych: rodzaju umowy, systemu czasu pracy, a nawet historii premiowej z ostatnich 12 miesięcy. W 2026 roku, przy zmieniających się wskaźnikach makroekonomicznych, warto znać zasady rządzące wyliczaniem świadczeń, aby uniknąć zaskoczenia przy otrzymaniu wynagrodzenia. Poniższy artykuł to obiektywna analiza mechanizmów wpływających na wysokość zasiłku.

Najważniejsze informacje w pigułce:

• Wysokość świadczenia zależy od średniej zarobków z ostatnich 12 miesięcy, a nie z bieżącej pensji zasadniczej.
• Rozliczenie zwolnienia w weekendy wygląda inaczej dla pracowników biurowych (stała pensja), a inaczej dla pracowników godzinowych.
• Po 33 dniach choroby (lub 14 dniach u osób 50+) zmienia się płatnik i zasady opodatkowania – świadczenie z ZUS jest zwolnione ze składki zdrowotnej.
• Istnieje katalog sytuacji (np. ciąża, wypadek w drodze do pracy), w których zasiłek wynosi 100% podstawy wymiaru.
• Absencje chorobowe mogą proporcjonalnie pomniejszać dodatkowe składniki roczne, takie jak „trzynastka” w budżetówce.

Może Cię też zainteresować: https://netmedika.pl/poradnik/dobry-powod-na-l4-kiedy-mozesz-otrzymac-ezwolnienie/

Podstawa wymiaru zasiłku – fundament wyliczeń

Aby odpowiedzieć na pytanie na ile dni opłaca się brać zwolnienie lekarskie należy zrozumieć czym dla pracownika jest podstawa wymiaru zasiłku. Nie jest to kwota widniejąca na aktualnej umowie o pracę, lecz średnia arytmetyczna przychodów za okres 12 miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc, w którym powstała niezdolność do pracy.   

Standardowe świadczenie wynosi 80% tej podstawy. Należy jednak pamiętać o mechanizmie pomniejszenia: podstawa jest liczona od przychodu pomniejszonego o składki na ubezpieczenia społeczne finansowane przez pracownika (13,71%).   

Co wpływa na wysokość podstawy? Jeśli w ciągu ostatniego roku pracownik otrzymywał zmienne składniki wynagrodzenia (premie kwartalne, nagrody roczne, dodatki za nadgodziny), wchodzą one do średniej. W efekcie podstawa wymiaru może być wyższa niż obecne wynagrodzenie zasadnicze, co sprawia, że dzienna stawka zasiłku jest relatywnie wysoka.

Zwolnienie lekarskie w weekend – analiza opłacalności

Wpływ dni wolnych od pracy (soboty, niedziele) na ostateczny bilans wynagrodzenia zależy bezpośrednio od systemu czasu pracy. Przepisy różnicują tutaj pracowników otrzymujących stałą stawkę miesięczną od tych wynagradzanych godzinowo.

Mechanizm potrąceń i wypłat

Zasiłek chorobowy przysługuje za każdy dzień niezdolności do pracy, nie wyłączając dni wolnych. Jednak sposób pomniejszania pensji za czas choroby jest różny.

System czasu pracy	Mechanizm potrącenia z pensji za L4 w weekend	Świadczenie chorobowe za weekend	Wynik finansowy
Stała pensja miesięczna (np. pracownik biurowy, Pn-Pt)	TAK Pensja jest pomniejszana o 1/30 za każdy dzień zwolnienia (również za sobotę i niedzielę).	TAK Pracownik otrzymuje 80% stawki dziennej zasiłku.	Ujemny Pracownik „traci” 100% dniówki z pensji, a otrzymuje tylko 80% zasiłku.
Stawka godzinowa / Akord (np. pracownik produkcji, zleceniobiorca)	NIE Brak zaplanowanych godzin pracy w weekend oznacza brak potrącenia wynagrodzenia.	TAK Pracownik otrzymuje świadczenie chorobowe za każdy dzień orzeczonej niezdolności.	Dodatni Pracownik otrzymuje świadczenie za dni, w które i tak by nie zarabiał.

Wniosek: Dla pracowników godzinowych objęcie zwolnieniem dni wolnych od pracy zapewnia ciągłość środków finansowych, podczas gdy dla pracowników ze stałą pensją może oznaczać nieznaczne obniżenie miesięcznego wpływu na konto.

Zmiana płatnika (33 dni) a składka zdrowotna

W polskim systemie istnieje istotny próg czasowy: 33 dni choroby w roku kalendarzowym (dla pracowników 50+ jest to 14 dni). Determinuje on, kto wypłaca świadczenie i jak jest ono obciążone daninami publicznymi.   

Kluczowa różnica dotyczy składki zdrowotnej (9%). Wynagrodzenie chorobowe (płacone przez pracodawcę) jest nią obciążone, natomiast zasiłek chorobowy (płacony przez ZUS) jest z niej zwolniony. 

Różnice w obciążeniach podatkowo-składkowych

Rodzaj świadczenia	Okres trwania (wiek < 50 lat)	Płatnik	Składka zdrowotna (9%)	Wpływ na kwotę netto („na rękę”)
Wynagrodzenie chorobowe	Dni 1 – 33	Pracodawca	Pobierana	Niższa kwota netto
Zasiłek chorobowy	Od 34. dnia	ZUS	0 zł (Zwolnienie)	Wyższa kwota netto (o ok. 9%)

Przejście na zasiłek chorobowy (finansowany przez ZUS) oznacza de facto podwyższenie wypłaty netto przy tej samej kwocie brutto, co jest istotną informacją przy planowaniu dłuższego leczenia czy rehabilitacji.

Kiedy świadczenie wynosi 100%? Lista przypadków

Ustawodawca przewidział sytuacje szczególne, w których ochrona ubezpieczeniowa jest pełna, a podstawa wymiaru nie jest redukowana do 80%. W takich przypadkach zwolnienie lekarskie zapewnia pełną rekompensatę utraconego dochodu.

Przypadki uprawniające do zasiłku 100% podstawy

Przyczyna niezdolności do pracy	Kod na zwolnieniu / Warunek	Okres przysługiwania
Ciąża	Kod literowy B	Przez cały okres ciąży (do 270 dni)
Wypadek w drodze do/z pracy	Protokół powypadkowy	Od pierwszego dnia niezdolności
Poddanie się badaniom dla dawców	Dawstwo komórek, tkanek, narządów	Za czas badań i zabiegu pobrania
Choroba zawodowa / Wypadek przy pracy	Ubezpieczenie wypadkowe	Od pierwszego dnia niezdolności

Ukryte koszty absencji – na co uważać?

Analiza finansowa nie może ograniczać się do bieżącego miesiąca. Należy pamiętać o wpływie absencji chorobowej na składniki roczne i premie regulaminowe.

1. Trzynasta pensja (Sfera budżetowa): Dodatkowe wynagrodzenie roczne jest pomniejszane proporcjonalnie za każdy dzień nieshwiadczenia pracy z powodu choroby (traci się ok. 8,5% dniówki w skali roku). Co więcej, długotrwała absencja (zazwyczaj powyżej 180 dni) może skutkować niespełnieniem warunku przepracowania minimum 6 miesięcy i całkowitą utratą prawa do trzynastki.   
2. Premie frekwencyjne: W wielu zakładach pracy regulaminy przewidują utratę premii miesięcznej lub kwartalnej w przypadku wystąpienia absencji chorobowej. Warto zweryfikować przepisy wewnątrzzakładowe – w niektórych przypadkach utrata premii może przewyższyć korzyści wynikające z zasiłku.

Choroba w okresie wypowiedzenia

Zwolnienie lekarskie w okresie wypowiedzenia jest sytuacją prawnie dopuszczalną. Pracownik zachowuje pełne prawo do świadczeń chorobowych.

• Ekwiwalent za urlop: Jeśli choroba uniemożliwi wykorzystanie urlopu wypoczynkowego w naturze w trakcie okresu wypowiedzenia, pracodawca ma obowiązek wypłacić ekwiwalent pieniężny za niewykorzystane dni po ustaniu stosunku pracy.   
• Kontynuacja po ustaniu zatrudnienia: Zasiłek chorobowy przysługuje również po ustaniu ubezpieczenia (rozwiązaniu umowy), jeśli niezdolność do pracy trwa nieprzerwanie. Zasiłek wypłaca wówczas bezpośrednio ZUS (do wyczerpania limitu 182 dni).   

Ważne: Zwolnienie lekarskie nie przesuwa daty rozwiązania umowy o pracę. Stosunek pracy ustaje w terminie wskazanym w wypowiedzeniu.

Na ile dni opłaca się brać zwolnienie lekarskie – podsumowanie

Odpowiedź na pytanie na ile dni opłaca się brać zwolnienie lekarskie nie jest jednoznaczna i wymaga indywidualnej kalkulacji.

• Dla pracowników godzinowych, objęcie zwolnieniem dni wolnych od pracy (weekendów) zapewnia wypłatę zasiłku za te dni, co jest mechanizmem korzystnym.
• Dla pracowników ze stałą pensją, krótkie zwolnienia obejmujące weekendy wiążą się z matematyczną stratą (potrącenie 1/30 vs zasiłek 80%).
• W przypadku dłuższego leczenia (powyżej 33 dni), korzystny wpływ na kwotę netto ma zwolnienie świadczenia ze składki zdrowotnej.

Decyzja o skorzystaniu ze zwolnienia lekarskiego powinna być zawsze podyktowana stanem zdrowia i orzeczeniem lekarskim. Należy pamiętać, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych oraz pracodawcy posiadają uprawnienia do kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich.