Drospirenon vs lewonorgestrel – który progestagen wybrać?

Drospirenon i lewonorgestrel to dwa najczęściej porównywane progestageny w tabletkach antykoncepcyjnych – i trudno o bardziej różne molekuły. Lewonorgestrel, „weteran” II generacji, słynie z najniższego ryzyka zakrzepicy. Drospirenon, wywodzący się ze spironolaktonu, ma unikalne działanie przeciwobrzękowe i antyandrogenowe. Który jest lepszy? To zależy wyłącznie od Twojego indywidualnego profilu zdrowotnego.

Więcej o antykoncepcji hormonalnej

Czym się różnią? Profil farmakologiczny

Żeby zrozumieć różnice, trzeba wiedzieć, że progestageny to nie tylko „zamienniki progesteronu”. Każdy z nich ma dodatkowe powinowactwo do różnych receptorów hormonalnych – i to właśnie determinuje jego profil działania.

Wyobraź sobie, że każdy progestagen to klucz, który pasuje do kilku różnych zamków. Lewonorgestrel otwiera zamek progesteronowy i lekko „szarpie” zamek androgenowy (stąd efekty androgenne). Drospirenon otwiera zamek progesteronowy, blokuje zamek androgenowy i dodatkowo blokuje zamek aldosteronowy – dwa dodatkowe działania, których lewonorgestrel nie ma.

Tabela: Profil receptorowy – drospirenon vs lewonorgestrel

Cecha	Lewonorgestrel (II generacja)	Drospirenon (pochodna spironolaktonu)
Działanie progestagenowe	Silne	Silne
Działanie androgenne	Słabe, ale obecne	Brak – działanie antyandrogenowe
Działanie antyaldosteronowe	Brak	Obecne (odpowiednik 25 mg spironolaktonu)
Wpływ na SHBG (w połączeniu z estrogenem)	↓ Hamuje wzrost SHBG	↑ Nie hamuje wzrostu SHBG
Wpływ na ciśnienie tętnicze	Neutralny	Może łagodnie obniżać
Pochodzenie	Pochodna 19-nortestosteronu	Pochodna spironolaktonu

Źródło: Opracowanie na podstawie PMC (Pharmacological and metabolic effects of drospirenone, 2023) oraz ScienceDirect (Drospirenone – overview).

Trądzik i łojotok – kto wygrywa?

Jednoznacznie: drospirenon.

Lewonorgestrel, ze względu na słabe działanie androgenne, u wrażliwych kobiet może nasilać trądzik, łojotok i nadmierne owłosienie (hirsutyzm). To dlatego, że lewonorgestrel nie hamuje – a czasem wręcz stymuluje – receptory androgenne w skórze.

Drospirenon działa odwrotnie. Blokuje receptor androgenowy (z siłą ok. 1/3 cyproteronu), a w połączeniu z etynyloestradiolem znacząco zwiększa SHBG – białko wiążące wolny testosteron. Efekt netto: mniej wolnego testosteronu = mniej łoju = czystsza skóra.

Preparat Yaz (drospirenon 3 mg + etynyloestradiol 20 µg) ma nawet formalne wskazanie FDA do leczenia umiarkowanego trądziku u kobiet poszukujących jednocześnie antykoncepcji. Badania kliniczne wykazały redukcję zmian trądzikowych o ok. 60% po 9 miesiącach stosowania.

Zatrzymanie wody i masa ciała

To kolejny punkt, w którym drospirenon wyróżnia się na korzyść.

Estrogen syntetyczny w tabletkach dwuskładnikowych stymuluje układ renina-angiotensyna-aldosteron (RAA), co prowadzi do zatrzymania sodu i wody. Lewonorgestrel nie przeciwdziała temu efektowi. Drospirenon – tak. Jego działanie antyaldosteronowe (odpowiadające 25 mg spironolaktonu dziennie) promuje wydalanie sodu i wody, zmniejszając obrzęki, uczucie „wzdęcia” i przejściowy wzrost wagi.

W praktyce oznacza to, że kobiety stosujące preparaty z drospirenonem (np. Yasminelle, Yaz, Daylette) rzadziej skarżą się na „puchnięcie” niż użytkowniczki tabletek z lewonorgestrelem (np. Rigevidon, Orlifique).

Antykoncepcja a przyrost masy ciała – mity i fakty

Zakrzepica żylna – tu wygrywa lewonorgestrel

To najważniejsza różnica kliniczna i główny argument na korzyść lewonorgestrelu.

Tabela: Ryzyko zakrzepicy wg progestagenu (przy 30 µg EE)

Progestagen	Ryzyko VTE (na 10 000 kobiet/rok)	Ryzyko względne vs lewonorgestrel
Niestosujące antykoncepcji	ok. 2–3	–
Lewonorgestrel	ok. 5–7	1,0 (punkt odniesienia)
Norgestymat	ok. 5–8	ok. 1,0–1,2
Gestoden	ok. 8–11	ok. 1,3–1,9
Dezogestrel	ok. 9–12	ok. 1,5–2,0
Drospirenon	ok. 9–12	ok. 1,4–1,9
Cyproteron	ok. 9–12	ok. 1,5–2,0

Źródło: Metaanaliza Oedingen i wsp. (Thrombosis Research, 2018, 17 badań); przegląd Cochrane (de Bastos i wsp., 2014); wytyczne ASRM (2016); przegląd MDPI Int J Mol Sci (2025).

Wyjaśnienie mechanizmu: lewonorgestrel, ze względu na słabe działanie androgenne, częściowo przeciwdziała prokoagulacyjnemu efektowi estrogenu na wątrobę. Drospirenon, jako progestagen antyandrogenowy, tego efektu nie wykazuje – estrogen działa na układ krzepnięcia „bez hamulca”.

Warto jednak podkreślić: różnica w ryzyku bezwzględnym jest niewielka – ok. 3–5 dodatkowych przypadków na 10 000 kobiet rocznie. Dla zdrowej, młodej, niepalącej kobiety bez obciążeń zakrzepowych jest to ryzyko niskie. Przegląd systematyczny najwyższej jakości badań (Dinger i wsp., BJOG, 2017) wykazał, że wśród trzech najlepszych metodologicznie badań ryzyko zakrzepicy przy drospirenonie wahało się od identycznego (RR 1,0) do nieznacznie wyższego (RR 1,57) w porównaniu z lewonorgestrelem.

Więcej: Antykoncepcja a zakrzepica – czynniki ryzyka i profilaktyka

PMS i PMDD – kolejna przewaga drospirenonu

Drospirenon jest jedynym progestagenem z formalnym wskazaniem do leczenia zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMDD) – ciężkiej formy PMS z dominującymi objawami psychicznymi (drażliwość, obniżony nastrój, lęk).

Mechanizm jest podwójny. Po pierwsze, działanie antyaldosteronowe zmniejsza fizyczne objawy PMS: obrzęki, tkliwość piersi, uczucie „wzdęcia”. Po drugie, stabilizacja poziomu hormonów w schemacie 24/4 (24 dni aktywnych tabletek, 4 dni placebo – zamiast klasycznego 21/7) minimalizuje wahania hormonalne odpowiedzialne za objawy psychiczne.

Badanie kliniczne Freemana i wsp. wykazało istotną poprawę objawów PMDD (apetyt, zachcianki, trądzik) u kobiet stosujących Yaz vs placebo.

Lewonorgestrel nie wykazuje tych dodatkowych korzyści – PMS nie jest wskazaniem dla preparatów z lewonorgestrelem.

Co mówią eksperci?

Według stanowiska Society of Family Planning (Zwayne i wsp., Contraception, 2024), obawy dotyczące masy ciała i obrzęków nie powinny ograniczać dostępu do skutecznej antykoncepcji, ale wybór progestagenu może uwzględniać indywidualny profil działań niepożądanych. Preparaty z drospirenonem mogą być preferowane u kobiet zgłaszających zatrzymanie wody, a preparaty z lewonorgestrelem – u kobiet z czynnikami ryzyka zakrzepicy.

Z kolei wytyczne ASRM (2016) stwierdzają, że u pacjentki, u której antykoncepcja dwuskładnikowa jest właściwa, uzasadnione jest stosowanie dowolnego dostępnego preparatu, ponieważ różnice w ryzyku zakrzepicy między progestagenami – choć statystycznie istotne – są klinicznie niewielkie w populacji zdrowych, młodych kobiet.

Tabela zbiorcza: Drospirenon vs lewonorgestrel – porównanie punkt po punkcie

Kryterium	Drospirenon	Lewonorgestrel
Skuteczność antykoncepcyjna	Wysoka (Pearl <1)	Wysoka (Pearl <1)
Trądzik / łojotok	Poprawia (antyandrogenowy)	Może nasilać (androgenny)
Obrzęki / wzdęcia	Zmniejsza (antyaldosteronowy)	Nie przeciwdziała
PMS / PMDD	Łagodzi (wskazanie formalne)	Brak dodatkowych korzyści
Ryzyko zakrzepicy (VTE)	Nieznacznie wyższe (ok. 9–12/10 000)	Najniższe (ok. 5–7/10 000)
Wpływ na ciśnienie tętnicze	Może łagodnie obniżać	Neutralny
Wpływ na profil lipidowy	Korzystny (↑ HDL, ↓ LDL)	Mniej korzystny (hamuje ↑ HDL)
Dostępność w Polsce	Yasminelle, Yaz, Daylette, Slinda (POP)	Rigevidon, Orlifique, Microgynon
Dla kogo idealny?	Trądzik, PMS/PMDD, obrzęki, skóra tłusta	Minimalizacja ryzyka zakrzepicy, brak problemów skórnych

Historie pacjentek

Zosia, lat 21 – trądzik, który zniknął po zmianie tabletek

Zosia stosowała tabletki z lewonorgestrelem (Rigevidon) od roku. Antykoncepcja działała dobrze, ale zauważyła nasilenie trądziku na brodzie i plecach – dokładnie po rozpoczęciu tabletek. Dermatolog potwierdził, że zmianyz mają charakter hormonalny.

Ginekolog zaproponował zmianę na Yasminelle (drospirenon + 20 µg EE). Po 3 cyklach trądzik zaczął się cofać. Po 6 miesiącach skóra była wyraźnie czystsza. Zosia nie zaobserwowała żadnych negatywnych skutków ubocznych.

Wniosek: U kobiet z predyspozycją do trądziku hormonalnego zamiana lewonorgestrelu na drospirenon może przynieść wyraźną poprawę – bez konieczności rezygnacji ze skutecznej antykoncepcji.

Patrycja, lat 35 – świadomy wybór lewonorgestrelu

Patrycja chciała zacząć antykoncepcję dwuskładnikową. Nie miała problemów skórnych, ale w rodzinie (matka) wystąpił epizod zakrzepicy żył głębokich w wieku 48 lat. Patrycja nie paliła, miała prawidłowe BMI.

Ginekolog, po omówieniu wywiadu rodzinnego, zaproponował preparat z lewonorgestrelem (Orlifique) ze względu na najniższe ryzyko zakrzepicy spośród dostępnych tabletek dwuskładnikowych. Nie przepisał drospirenonu, ponieważ choć różnica ryzyka jest niewielka, przy obciążonym wywiadzie rodzinnym rozsądne jest wybranie opcji o najkorzystniejszym profilu naczyniowym.

Wniosek: Przy obciążonym wywiadzie zakrzepowym lewonorgestrel jest logicznym pierwszym wyborem – choć lekarz może też rozważyć tabletki jednoskładnikowe lub metodę bezhormonalną.

Więcej o zmianie antykoncepcji: Zmiana tabletek antykoncepcyjnych – jak to zrobić bezpiecznie?

Kiedy natychmiast udać się do lekarza?

Niezależnie od tego, który progestagen stosujesz, natychmiast zgłoś się po pomoc, jeśli wystąpią:

• Nagły ból i obrzęk jednej nogi (szczególnie łydki) – możliwa zakrzepica żył głębokich.
• Nagła duszność lub ból w klatce piersiowej – możliwy zator płucny.
• Nagły, silny ból głowy z zaburzeniami widzenia – możliwy udar.
• Nowa migrena z aurą (zaburzenia widzenia, mrowienie) – wymaga odstawienia tabletek dwuskładnikowych.
• Żółtaczka (zażółcenie skóry i białek oczu).
• Istotne nasilenie istniejących migren lub bólów głowy.

Najczęstsze pytania pacjentek (FAQ)

Poniższy artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje profesjonalnej porady medycznej. W przypadku nagłych objawów skonsultuj się z lekarzem.